Na te 9 długich miesięcy jesteście połączeni i zależni od siebie. Będziecie jeść to samo, chodzić wszędzie razem oraz wspólnie przeżywać troski i radości. Oby tych ostatnich było jak najwięcej, bo od twojego samopoczucia i nastawienia w dużej mierze zależy rozwój emocjonalny maleństwa.
Jeżeli to twoja pierwsza ciąża, to pewnie nawet nie zdajesz sobie sprawy, jak wiele niezwykłych przemian zachodzi w twoim wnętrzu. Tymczasem warto dowiedzieć się o nich jak najwięcej, żeby świadomie i odpowiedzialnie przeżywać swoje macierzyństwo.
Kalendarz ciąży, 1 miesiąc
Serce pod sercem
Pierwszy miesiąc ciąży to okres absolutnie niezwykły. Często bowiem bywa tak, że kobieta jeszcze nic nie podejrzewa, a w jej organizmie już kiełkuje nowe życie, które rozwija się w oszałamiającym tempie. Trudno to sobie wyobrazić, ale od chwili zapłodnienia do końca 1 miesiąca miniaturowy organizm powiększy się jakieś 10 tysięcy razy. Cały jego rozwój będzie przebiegał według ściśle zaprogramowanego kodu. Kodu genetycznego, który jest kompletny i niezmienny już w momencie połączenia rodzicielskich komórek. Geny przekazane przez rodziców układają się w unikalną kombinację, która determinuje nie tylko przyszły wygląd dziecka, ale także jego charakter i temperament.
Nowe życie zaczyna się od formy zwanej zygotą, czyli zapłodnionej komórki jajowej, która następnie bardzo intensywnie się dzieli. 4 dnia od zapłodnienia składa się już z 16 komórek i zaczyna przemieszczać się z jajowodu do wnętrza macicy, gdzie znajdzie bezpieczne schronienie i dogodne warunki do dalszego rozwoju. Gdy tylko się tam zagnieździ, a dzieje się to około 8 dnia od poczęcia, przechodzi do stadium embrionu, inaczej zarodka, w którym pozostanie przez około 2 miesiące. Setki komórek, z których już wówczas się składa, są dzielone na te, które dadzą początek organizmowi dziecka oraz na te przeznaczone do budowy „wewnętrznego świata” malca, na jaki składają się: pęcherzyk żółtkowy, pępowina, łożysko i pęcherz z płynem owodniowym (owodnia).
Teraz embrion może już rozwijać się komfortowo i bezpiecznie. I tak około 13 dnia pojawiają się zawiązki układu nerwowego, zaś około 21 dnia zaczyna bić miniaturowe serce. Mniej więcej w tym samym czasie ty możesz już, choć nie musisz, odczuwać pierwsze symptomy ciąży. Jeżeli nie spodziewasz się dziecka, możesz pomylić je ze zwiastunami zbliżającej się miesiączki. Złe samopoczucie, gorszy nastrój, bóle głowy i piersi, wypryski na twarzy, ogólne osłabienie i rozbicie są jednak w tym przypadku objawami przemian, które zaczynają toczyć się w twoim wnętrzu.
Pierwszym naprawdę zauważalnym sygnałem jest spóźniająca się miesiączka. Dopiero wtedy najczęściej zaczynamy brać pod uwagę ewentualną ciążę. Wtedy też zarodek żyje już około pół miesiąca i możesz potwierdzić swój stan testem ciążowym „domowego użytku”. Polega on na badaniu, czy w moczu obecny jest hormon kosmówkowy HCG, który pojawia się w organizmie matki w momencie zagnieżdżenia się embrionu w jamie macicy. Jeżeli test potwierdzi twoje przypuszczenia, możesz szykować się do lekarza, ale nie od razu. Pierwszą ciążową wizytę u ginekologa powinnaś odbyć nie wcześniej niż 2 tygodnie po spodziewanym terminie miesiączki.
Kalendarz ciąży, 2 miesiąc
Organogeneza
Na początku drugiego miesiąca rozpoczyna się bardzo ważny etap w życiu embrionalnym twojego maleństwa.
Miliony komórek, z których składa się teraz ten 2,5-milimetrowy organizm posłużą do budowy poszczególnych narządów: mózgu, rdzenia kręgowego, oczu, uszu, wątroby, nerek i wielu innych. Przez około 11 najbliższych tygodni embrion wykształci podstawy wszystkich organów wewnętrznych i zewnętrznych, które następnie będzie już tylko rozwijał i doskonalił.
Pod koniec 2 miesiąca życia węwnątrzmacicznego twoje maleństwo ma około 1,5 cm wzrostu i pewne cechy przyszłego wyglądu: główkę z wyróżniająca się częścią twarzową, zaczątki uszu, gałki oczne przykryte na razie stale zamkniętymi powiekami, paluszki jeszcze połączone błoną. To drobne ciałko otacza pęcherz z płynem owodniowym (w 98% to woda), który amortyzuje wstrząsy, utrzymuje stałą temperaturę (ok. 37°C) i sprawia, że środowisko życia dziecka w łonie matki pozostaje odizolowane od świata zewnętrznego aż do porodu.
Tworzenie się organów (organogeneza) to bardzo ważny etap w rozwoju małego człowieka. Właśnie w tym okresie istnieje największe ryzyko powstania wad wrodzonych spowodowanych działaniem niepożądanych czynników, takich jak: leki, alkohol, nikotyna, nadmierna ilość kofeiny czy silny stres. Dlatego szczególnie teraz staraj się unikać spożywania alkoholu, picia zbyt dużych ilości kawy i przebywania w towarzystwie palaczy, o czynnym paleniu nawet nie wspominając. Negatywny wpływ na rozwój dziecka ma również wszelkiego rodzaju promieniowanie. Stąd kobietom w ciąży nie wolno robić prześwietleń, powinny także ograniczyć korzystanie z komputera i nie obsługiwać mikrofalówki.
W tym okresie niektórym przyszłym mamom mogą dokuczać: nadwrażliwość zapachowa, nudności i wymioty. Są to często bardzo silne i przykre dolegliwości, które jednak mijają najczęściej z końcem pierwszego trymestru. Najsilniej objawiają się rano, a żeby je złagodzić, nie powinno się wstawać z łóżka na czczo. Warto mieć w pobliżu coś do przegryzienia, na przykład suchary, albo poprosić partnera o małe śniadanie do łóżka i wstać dopiero jakieś 15 – 20 minut po zjedzeniu.
Koniecznie pamiętaj o wypoczynku. Kobieta ciężarna nawet siedząc wydatkuje tyle energii jak jej nie będąca w ciąży koleżanka podczas wykonywania średnio ciężkiej pracy. Większe niż zwykle poczucie zmęczenia to naturalny sposób ochrony twojego i dziecka organizmu w tym niecodziennym stanie. Korzystaj z każdej okazji, aby położyć się lub usiąść, a najlepiej zdrzemnąć. Masz prawo być zmęczona i senna niemal bez przerwy.
Kalendarz ciąży, 3 miesiąc
Okres płodowy
Z nadejściem 9 tygodnia twoje dziecko przestaje być embrionem i rozpoczyna okres płodowy, który potrwa aż do końca ciąży.
Teraz malec ma około 4 cm wzrostu i waży 4 gramy, ale pod koniec miesiąca będzie już dwa razy większy i trzy razy cięższy. Jak widać, szybko przybiera na wadze, mimo że „zjada” zaledwie kilkanaście kalorii dziennie. Pokarm malca w tym okresie to wody płodowe, które potrafi już połykać, a robi to chętniej, gdy mają słodki smak. To płynne pożywienie zapewnia mu podstawowe składniki odżywcze.
Przez cały czas w organizmie dziecka zachodzą niezwykłe zmiany. Paluszki pozbyły się właśnie łączącej je błony i można już próbować trochę nimi poruszać. Mięśnie malca są na tyle uformowane, że może wykonywać pewne ruchy, choć w jego ciele brak na razie szkieletu. Na początku miesiąca całe ciałko dziecka zaczyna obrastać drobnym meszkiem. Prawdopodobnie potrzebny jest on po to, żeby utrzymywać na ciele malca maź płodową, która chroni go przed zakażeniem i negatywnymi skutkami długotrwałego kontaktu z wodą, a podczas porodu ułatwia przejście przez kanał rodny.
Nie tylko dziecko rośnie, ale ty również zaczynasz zauważać zmiany sylwetki: zaokrąglony brzuch, powiększone piersi. Prawdopodobnie musisz już pomyśleć o wymianie garderoby. W tym okresie może zaniepokoić cię zmiana pigmentacji skóry. Piegi, pieprzyki, znamiona, otoczki wokół brodawek stają się ciemniejsze. U niektórych kobiet pojawiają się nawet nieregularne przebarwienia na twarzy. Nie martw się, wszystko wróci do normy po porodzie. Tymczasem nie przebywaj zbyt długo na słońcu, a przed wyjściem z domu stosuj kremy z filtrem.
Kolejny kosmetyk, który powinien stać się teraz twoim nieodłącznym towarzyszem to krem przeciwko rozstępom. Nie wiadomo, czy zdołasz ich całkiem uniknąć, ale regularne nawilżanie skóry może zredukować ich wielkość i ilość. Najbardziej narażona na powstawanie rozstępów jest skóra brzucha, piersi, ud, bioder i pośladków.
Natłok hormonów, częstsze niż zwykle poczucie głodu, zmęczenie lub niedotlenienie mogą powodować bóle głowy. Jeśli nie jest to absolutnie konieczne, staraj się unikać środków przeciwbólowych. Raczej odpocznij i zrelaksuj się. Postaraj się pogodzić z faktem, że nie możesz funkcjonować tak aktywnie jak dotychczas, zwłaszcza w pierwszym trymestrze, gdy twój organizm dopiero przestawia się na nowe tory.
Miniatura dziecka.
Z początkiem drugiego trymestru maleństwo, które nosisz pod sercem coraz bardziej zaczyna przypominać miniaturę dziecka. Wszystkie części ciała mają odpowiednie proporcje, z wyjątkiem głowy, która na razie stanowi 1/3 całości.
Kalendarz ciąży, 5 miesiąc
W tym miesiącu możesz spodziewać się wielkiego przeżycia – pierwszych odczuwalnych ruchów maleństwa. Na początku będą przypominać coś w rodzaju burczenia lub bulgotania, niektórzy mówią też o „motylach w brzuchu”.
Z czasem jednak nauczysz się je identyfikować jako ruchy dziecka. Malec będzie ruszał się zwłaszcza wtedy, kiedy ty będziesz odpoczywać. Zaś podczas twojej aktywności będzie zasypiał kołysany miarowym ruchem. Właśnie w tym okresie zaczynają ustalać się u dziecka naprzemienne pory snu i aktywności, dlatego ty również powinnaś pamiętać o równowadze pomiędzy ruchem a odpoczynkiem.
Możesz teraz spodziewać się dolegliwości związanych z gromadzeniem się wody w twoim organizmie. Powoduje to obrzęki, szczególnie kończyn. Sprzyja im upał i długotrwała pozycja stojąca, zaś pomóc może ograniczenie soli w diecie oraz ćwiczenia poprawiające ukrwienie spuchniętych części ciała. Dzięki gimnastyce nie tylko zmniejszysz obrzęki, ale również wzmocnisz mięśnie i wiązadła zmuszone podtrzymywać teraz większy ciężar. Ćwiczenie ramion i przedramion pomoże zachować odpowiedni kształt piersi. Poruszanie się na pośladkach do przodu i do tyłu wzmocni mięśnie dna miednicy, przydatne podczas porodu.
W tym okresie twój maluszek osiąga wzrost około 25 cm i wagę około 0,5 kg. Na jego głowie pojawiają się pierwsze włoski, a zaraz po nich brwi, rzęsy i paznokcie. Choć powieki wciąż pozostają zamknięte, malec reaguje już na bodźce świetlne, podobnie jak na nagłe ocieplenie lub oziębienie twojego brzucha oraz dotyk. W ciele maleństwa szkielet kostny zastępuje dotychczasowe chrząstki, a przez stetoskop możesz już wyraźnie usłyszeć bicie małego serduszka.
Kalendarz ciąży, 6 miesiąc
Fascynujący świat obrazów i dźwięków.
Połowa ciąży za tobą, a w twoim brzuchu wciąż dzieją się fascynujące rzeczy. Mały człowiek w jego wnętrzu otworzył wreszcie powieki.
Nie ma wprawdzie za wiele do oglądania, ale nawet ten niewielki świat, który widzi wokół, bardzo go interesuje. Rozgląda się ciekawie i chętnie mruga.
Wcześniej, zanim odkrył, do czego służą oczy, mógł odbierać dźwiękowe sygnały ze świata zewnętrznego. Teraz nie tylko słyszy dźwięki, ale także je rozpoznaje. Dlatego mówienie do niego na pewno nie trafia w pustkę, co więcej, ma wielkie znaczenie dla rozwoju emocjonalnego malca. W tym okresie możecie również rozpocząć jego edukację muzyczną. Badania naukowe dowodzą, że dzieci w okresie płodowym lubią słuchać klasyków, szczególnie Mozarta.
Warto wybrać jakiś motyw przewodni, niekoniecznie symfonię, który będziecie puszczać dziecku częściej niż zwykle. Może to być, na przykład, kołysanka. Po narodzinach z jego pomocą będzie wam łatwiej uspokoić malca, bo znajome dźwięki będą mu się kojarzyć z bezpiecznym i beztroskim okresem życia płodowego.
Maleństwo ma obecnie jakieś 35 cm wzrostu i około 500 – 700 gramów wagi. Dźwigasz już zatem całkiem spory ciężar. Do tego dochodzą wody płodowe oraz o połowę większa ilość krwi krążącej w twoim organizmie. Wszystko to powoduje, że będąc w ciąży ważysz średnio od 7 do 13 kilo więcej, a zdarzają się też znacznie wyższe przyrosty wagi.
Szybko zwiększająca się masa ciała może powodować występowanie żylaków, nie tylko na nogach, ale także na wargach sromowych, w odbycie i pochwie. Ucisk macicy na przewód pokarmowy często jest przyczyną zaparć, a te, z kolei, powodują hemoroidy. Wprawdzie po porodzie objawy powinny ustąpić, ale przy kolejnych ciążach mogą powrócić z większym natężeniem.
Dlatego warto pomyśleć o odpowiednim traktowaniu swoich nóg w tym okresie. Podczas odpoczynku kładź je wyżej, nie krzyżuj podczas siedzenia, unikaj długiego stania i dźwigania dodatkowych ciężarów. Zaparciom możesz przeciwdziałać jedząc dużo owoców i warzyw oraz spożywając przynajmniej 1,5 litra płynów dziennie, z czego 1 – 2 szklanek dobrze jest wypijać na czczo.
Kalendarz ciąży, 7 miesiąc
Gromadzenie zapasów
Do porodu coraz bliżej. Aby jednak prawidłowo funkcjonować w świecie zewnętrznym, malec musi najpierw zgromadzić trochę zapasów na start.
Zaczyna się formowanie tkanki tłuszczowej, której do końca miesiąca malec wytworzy jakieś 50 g, co stanowi ok. 3,5% całkowitej masy ciała. Intensywnie rozwija się również mózg maleństwa, który jest w stanie odbierać i przetwarzać coraz więcej bodźców. Naukowcy twierdzą, że jest na tym etapie rozwinięty na tyle, że podczas snu dziecko ma marzenia senne. Ponoć pozostaje w tej fazie przez 70 – 80% czasu. Zapewnienie mu „kolorowych snów” to kolejny powód, żeby zadbać o to, aby sygnały docierające do malucha z zewnątrz oraz z wnętrza twojego organizmu dawały mu poczucie bezpieczeństwa i tego, że jest kochany już od pierwszych chwil życia.
Miarowe, spokojne bicie twojego serca to ulubiona „muzyka” dziecka, którą rozpoznaje i pamięta. Stąd ważne jest, abyś nie zakłócała tych dźwięków niepotrzebnym stresem czy lękiem. Malec przeżywa z tobą wszystkie niepokoje, podobnie, jak twoje szczęście i radość. Dowiedziono, że denerwując się przekazujesz dziecku za pośrednictwem łożyska „hormon stresu” katelochaminę, która wpływa negatywnie na jego emocje.
Tymczasem coraz mocniej odczuwasz nie tylko psychiczny, ale i fizyczny kontakt z dzieckiem. Z tego ostatniego na pewno szczególnie ucieszy się tata. Malec rusza się teraz bardzo energicznie i często, skwapliwie wykorzystując te resztki miejsca w pęcherzu płodowym, które mu jeszcze pozostały. Obraca się, koziołkuje, kopie i macha rączkami. Jego silne ruchy mogą budzić cię w nocy. Ale, z pewnością, nie będzie to jedyny powód kłopotów ze snem. Macica uciskająca na pęcherz moczowy sprawia, że musisz też często chodzić do toalety.
Żołądek i dwunastnica również muszą ustąpić miejsca rozrastającej się macicy przesuwając się ku górze. To, z kolei, bardzo często powoduje cofanie się treści żołądkowej do przełyku odczuwane w postaci zgagi. Jest to dość przykre uczucie, na które nie ma uniwersalnego panaceum. Warto jednak wypróbować kilka „babcinych” sposobów, jak: kilka łyków zimnego mleka lub gorącej herbaty, żucie gumy miętowej albo natki pietruszki czy też zjedzenie paru migdałów. Dobrze jest jednocześnie zrezygnować ze zbyt obfitych posiłków na rzecz mniejszych i częstszych.
Kalendarz ciąży, 8 miesiąc
Świat poznawany wszystkimi zmysłami
Do umiejętności patrzenia, słuchania, odczuwania smaku i dotyku dołączył w ubiegłym miesiącu zmysł powonienia.
Teraz dziecko potrafi kontaktować się ze światem wszystkimi możliwymi kanałami. Wprawdzie w swoim wodnym środowisku nie ma zbyt wielu wrażeń zapachowych, ale to, co jest w stanie wyczuć, czyli zapach twój i twojego mleka, na pewno zapamięta i rozpozna po urodzeniu. Warto już podczas ciąży stymulować wszystkie zmysły malca wysyłając ku niemu czułe sygnały, jak łagodne przemawianie do niego, głaskanie i dotykanie brzucha, a także odpowiednia ilość ruchu, która, z kolei, pozwala mu ćwiczyć zmysł równowagi.
Twoje dziecko mierzy teraz od 40 do 43 cm i waży około 2 kg. Wciąż jednak gromadzi tkankę tłuszczową, która w przyszłości ochroni go przed zimnem zewnętrznego świata i będzie źródłem energii w okresie adaptacyjnym po porodzie. Skóra malca nie jest już przezroczysta i pomarszczona, jak dotychczas, ale gładka i lekko zaróżowiona. Zaledwie jeden jej centymetr zawiera prawie 3,5 miliona zakończeń nerwowych, wrażliwych na dotyk i temperaturę.
Podczas gdy organizm malca jest coraz bardziej gotowy do samodzielnego życia, ty przeżywasz chyba najtrudniejszy miesiąc ciąży. Macica w swojej szczytowej wielkości utrudnia funkcjonowanie nie tylko układu pokarmowego, ale także oddechowego. Możesz teraz odczuwać duszności, czyli kłopoty z oddychaniem. Będą ci one przeszkadzać zwłaszcza podczas snu, dlatego zrezygnuj z pozycji na wznak. Przez jakiś czas znacznie bardzie komfortowo będzie ci spać w pozycji półsiedzącej - ułatwiającej oddychanie. Do tego mogą dojść skurcze przepowiadające Braxtona Hicksa, poprzez które macica ćwiczy czynności porodowe. Jest to twardnienie brzucha, niekiedy bolesne, na czas ok. 20 – 30 sekund. Ten rodzaj skurczów nie powinien występować częściej niż 5 razy na godzinę. W przeciwnym razie skontaktuj się z lekarzem.
Nie złość się, gdy zauważysz jeszcze jedną niedogodność ciążową polegającą na wypuszczaniu z rąk różnych przedmiotów. Ta drobna niezdarność związana jest z rozciąganiem się mięśni i poluzowywaniem wiązadeł stawowych. Proces ten ułatwia rozszerzanie się miednicy na potrzeby porodu, jednak w innych częściach ciała powoduje między innymi zaburzenia w chwytaniu i utrzymywaniu przedmiotów.
Kalendarz ciąży, 9 miesiąc
Ulga przed porodem
Na około 2 – 3 tygodnie przed porodem odczuwasz wreszcie długo oczekiwaną ulgę.
Macica przesuwa się ku dołowi, podobnie jak dziecko, które zwraca się główką w kierunku dróg rodnych. Wprawdzie czeka cię jeszcze ostatni największy wysiłek wydania na świat potomka, ale na razie możesz cieszyć się znowu uwolnieniem swoich płuc i żołądka z ucisku, a co za tym idzie swobodnym oddychaniem i zanikiem zgagi.
Malec w twoim wnętrzu przypomina już noworodka, jakim będzie po urodzeniu. Ostatni miesiąc życia płodowego, podobnie jak dwa poprzednie, wykorzystuje na intensywną naukę. Zapamiętuje przyjemne bodźce i doznania, a także pozycje, na przykład tą, jaką przyjmował w macicy. Chętnie będzie się tak układał jako noworodek i na pewno od razu polubi kąpiel, która przywoła w jego świadomości miłe wrażenia z pobytu w brzuchu mamy.
Obserwacja brzucha na pewno dostarczy wam niezapomnianych wrażeń, bo dziecko jest już na tyle duże, że bez trudu rozróżnicie zarys poszczególnych części jego ciała pod twoją napiętą skórą. Coraz częściej możesz teraz odczuwać skurcze przepowiadające i pewnie będą one bardziej bolesne niż do tej pory.
Postaraj się czas pozostały ci do porodu wykorzystać na odpoczynek. Gromadź siły i pozytywne emocje. Na pewno trochę obawiasz się porodu, ale pamiętaj, że jest to czynność jak najbardziej fizjologiczna, która u większości kobiet nie powoduje żadnych powikłań. Na pewno i tobie uda się szczęśliwie przez to przebrnąć. Czeka cię spotkanie twarzą w twarz z kimś wyjątkowym i długo oczekiwanym, kogo musisz od razu otoczyć swoją miłością i opieką. Dla niego poród będzie, z pewnością, znacznie trudniejszym przeżyciem.
...
Drodzy użytkownicy, nasze porady publikujemy w celach informacyjnych, nie zwalniają one jednak z obowiązku konsultacji ze specjalistą.
